UE przegrywa z recyklingiem

Zdaniem Europejskiego Trybunału Obrachunkowego wprowadzenie nowych unijnych zasad jest konieczne, by UE mogła osiągnąć cele dotyczące recyklingu.

Według Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (ETO) Unia Europejska może nie osiągnąć celów dotyczących recyklingu odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych wyznaczonych na lata 2025 i 2030. Jak podaje PAP, sytuację 27 państw członkowskich komplikuje fakt, że od przyszłego roku nie będzie można eksportować większości odpadów właśnie z tzw. plastiku.

Opakowania odpowiadają za około 40 procent użytych tworzyw sztucznych i stanowią ponad 60 procent odpadów z tworzyw sztucznych powstających w UE. Z informacji zawartych w raporcie ETO wynika, że właśnie tego rodzaju śmieci bardzo trudno poddają się recyklingowi. W skali UE przerabianych jest niewiele ponad 40 procent z nich. Zdając sobie sprawę z problemu, Komisja Europejska przyjęła przed dwoma laty strategię na rzecz odpadów tworzyw sztucznych, w ramach której zwiększono cele dotyczące recyklingu. Zgodnie z nimi państwa członkowskie mają do 2025 roku poddawać przetworzeniu 50 procent odpadów plastikowych, a do roku 2030 - do 55 procent.

„Aby zrealizować te nowe cele w zakresie recyklingu opakowań z tworzyw sztucznych, UE musi odwrócić bieżącą tendencję - obecnie w UE więcej odpadów jest spalanych niż poddawanych recyklingowi. Stanowi to nie lada wyzwanie” - powiedział odpowiedzialny za raport w tej sprawie Samo Jereb z ETO. Podkreślił również, że przez pandemię i powiązane z nią względy sanitarne do łask wróciły przedmioty jednorazowego użytku, które będą stanowić coraz większe zagrożenie środowiskowe.

Fakt, że w Europie więcej odpadów z tworzyw sztucznych jest spalanych niż poddawanych recyklingowi, to według ETO wina braku odpowiedniej infrastruktury. Dodatkowo od 2021 roku w życie wchodzą nowe zasady międzynarodowe, które spowodują, że wywożenie większości odpadów do recyklingu za granicę będzie zabronione. W połączeniu z brakiem zdolności do przetwarzania tych odpadów w obrębie UE jest to kolejne zagrożenie dla realizacji celów UE.

Kontrolerzy obawiają się również, że doprowadzi to do rozpowszechnienia nielegalnych transportów i przestępczości związanej z odpadami. Jednocześnie, jak wskazano w raporcie, UE nie dysponuje wystarczającymi przepisami, by zwalczać takie działania.

KE planuje dokonać zmiany zasad projektowania opakowań (tzw. wymogów podstawowych), które obecnie uznaje się za niemożliwe do wyegzekwowania. Kontrolerzy ETO zwrócili uwagę, że zmiany te mogą pociągnąć za sobą zwiększenie możliwości recyklingu oraz promowanie ponownego użycia wielu przedmiotów. Nowe unijne zasady mają również pozwolić ujednolicić i usprawnić systemy rozszerzonej odpowiedzialności producenta, tak aby w ich ramach promowano zdolność do recyklingu, np. przez wykorzystanie systemu dostosowywania wysokości opłat lub nawet systemów zwrotu kaucji.