Zutylizować Europę. Europejskie przykłady recyklingu odpadów aerozolowych

Według danych Europejskiej Federacji Aerozolowej (FEA) w 2011 roku Europa była największym producentem wyrobów aerozolowych, wytwarzając ponad 5 bilionów sztuk tych opakowań. Szacuje się, iż taka ilość produkcji jest równa około 180 000 ton stali oraz 60 000 ton aluminium mogącego podlegać recyklingowi. Jednak odzysk tego materiału wygląda w każdym państwie inaczej – najwięcej przetwarzają Niemcy i Wielka Brytania – 83 proc., a Polska tylko 54 proc. (dane GUS z 2011 r.). Ze względu na ciągły wzrost ilości produkowanych wyrobów aerozolowych, warto promować jego efektywne przetwarzanie.

 

Anna Fitrzyk

 

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 5 listopada 2009 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla wyrobów aerozolowych, produkt ten definiuje się jako „jednorazowy pojemnik metalowy, szklany lub z tworzywa sztucznego zawierający gaz sprężony, skroplony albo rozpuszczony pod ciśnieniem wraz z cieczą, pastą, proszkiem albo bez nich, wyposażony w urządzenie umożliwiające uwalnianie zawartości w formie cząstek stałych lub ciekłych zawieszonych w gazie, w postaci piany, pasty, proszku lub cieczy”. 

Rynek aerozoli jest obszerny i zróżnicowany zarówno jeżeli chodzi
o pakowane substancje, jak i opakowania. Obecnie najbardziej popularnym materiałem opakowaniowym na te pojemniki jest metal. W Europie do 2011 r. udział w rynku pojemników stalowych był większy niż aluminiowych, jednak po 2011 relacja ta uległa zmianie. W Polsce jednak stal nadal utrzymuje się na wyższym poziomie niż aluminium. Według danych Europejskiej Federacji Aerozolowej (FEA) w 2011 roku Europa była największym producentem wyrobów aerozolowych, produkując ich ponad 5 bilionów sztuk. Szacuje się, iż taka ilość produkcji jest równa około 180 000 ton stali oraz 60 000 ton aluminium podlegającym recyklingowi.

 

Co i jak przetwarzać

Odpadem aerozolowym nazywane są pozostałości po zużytym produkcie, a więc pojemnik wraz z resztkami niezużytej substancji (zazwyczaj stanowiącej ok. 3 proc. całej wagi). Badania opakowań po lakierach do włosów i dezodorantach pokazują, iż ilość ta zazwyczaj wynosi 1-1,2 proc. wagi propelentu oraz 1-2,5 proc. wagi produktu. Pojemniki aerozolowe to opakowania jednorazowego użytku, dlatego po zużyciu zawartości nie nadają się do ponownego zastosowania bez poddania ich recyklingowi. Można je segregować razem z innymi odpadami metalowymi, ponieważ przy oddzielnej zbiórce opakowań aerozolowych następuje zbyt duże nagromadzenie propelentu. Zależnie od stosowanego w miejscu zamieszkania systemu segregacji odpadów, zużyte opakowania aerozolowe można wrzucać do odpowiednich pojemników po uprzednim oddzieleniu niemetalowych elementów (np. plastikowej nasadki czy dyszy). Należy pamiętać, że zużyte opakowania aerozolowe są nadal pojemnikami ciśnieniowymi i zwykle zawierają resztki palnych substancji ciekłych i/lub gazowych, w niektórych przypadkach mogą zostać zaklasyfikowane jako odpady niebezpieczne. W zależności od typu produktu, niektóre wyroby aerozolowe mogą zawierać pozostałości substancji ciekłych lub stałych mających właściwości szkodliwe, drażniące lub niebezpieczne dla środowiska. Jeśli jednak opakowanie zostanie przebite, a zawartość usunięta, zarówno elementy metalowe, jak i wykonane z tworzywa sztucznego mogą zostać poddane recyklingowi. Czasami pozostałość może wymagać usunięcia i zutylizowania jako odpad niebezpieczny, jednak ilość ta będzie minimalna i dla większości zużytych aerozoli nie będzie to konieczne.

 

Zielona Wyspa

W Wielkiej Brytanii proces przebijania opakowań aerozolowych jest objęty odpowiednimi regulacjami prawnymi Environmental Permitting Regulations (EPR). Operatorzy muszą złożyć odpowiedni wniosek o pozwolenie środowiskowe, które jest dokumentem zawierającym warunki, które należy spełnić w trakcie tego procesu, aby nie stanowić zagrożenia dla środowiska lub zdrowia ludzi. W celu zmniejszenia biurokracji, przewidziano kilka odstępstw od tej zasady. Jedna z nich odnosi się do ilości przebijanych zużytych opakowań aerozolowych – jeżeli wynosi ona mniej niż 3000 sztuk w roku należy zarejestrować się na stronie internetowej Agencji ds. Środowiska (EA) i wykazać zgodność z tym wymaganiem. Można na niej znaleźć wiele informacji niezbędnych do prawidłowego postępowania z odpadami aerozolowymi. Także brytyjskie stowarzyszenie producentów opakowań na aerozole (BAMA) podaje informacje dotyczących postępowania
z tymi odpadami oraz wymagania dotyczące procesu ich utylizacji. Przewodniki opracowane przez EA i BAMA zawierają niezbędne informacje dotyczące sprzętu
i warunków przeprowadzania tego procesu. Proces gospodarowania pozostałości po aerozolach można podzielić na trzy etapy: sprawdzenie czy opakowanie jest puste, przebijanie go i odzyskiwanie materiału do recyklingu.

 

Etap I: Na początku należy upewnić się, że produkt aerozolowy został całkowicie zużyty poprzez naciśnięcie dyszki. Czynność tę należy wykonać w dobrze wentylowanym pomieszczeniu. Dodatkowo trzeba potrząsnąć opakowaniem w celu sprawdzenia czy nie znajduje się w nim produkt, ponieważ mogło dojść do zatkania zaworu i naciśniecie dyszki nie spowoduje uwolnienia go na zewnątrz. Gdy opakowanie jest puste, należy usunąć z niego elementy z tworzywa sztucznego, takie jak nasadka i dyszka, i wrzucić do odpowiedniego pojemnika zgodnie z wymaganiami dotyczącymi selektywnej zbiórki odpadów. W przeciwnym wypadku nie należy go przebijać, tylko zutylizować jako odpad niebezpieczny.

 

Etap II: Przebijanie zużytych opakowań aerozolowych powinno się odbywać w specjalnie opisanym i przygotowanym do tego miejscu. Należy upewnić się, że sprzęt jest uziemiony, a operator wyposażony w odpowiednią odzież ochronną. Czynność przebijania należy wykonywać w dobrze wentylowanym pomieszczeniu, aby zapobiec nagromadzeniu się gazu. Należy pamiętać, że są one zazwyczaj cięższe od powietrza i będą się zbierały przy podłożu. Przebijanie może się odbywać za pomocą specjalnie przygotowanego do tego sprzętu lub ręcznie, za pomocą drewnianego lub gumowego młotka i szpikulca z mosiądzu.

 

Etap III: Przebity pojemnik należy odwrócić tak, aby zawartość mogła się wydostać przez utworzony otwór do przygotowanego wcześniej zbiornika. Należy upewnić się, że wydobywające się płyny z poszczególnych opakowań nie reagują ze sobą wzajemnie. Opróżnione (przebite) opakowania można zgnieść i dodać do pozostałych odpadów metalowych.

 

Recykling wczoraj i dziś

Od lat 70. zarządzanie odpadami stało się ważnym elementem polityki środowiskowej w Unii Europejskiej, która wymaga redukcji ilości odpadów, ponownego ich użycia lub odzysku. Polityka ta rozwinęła się prawie we wszystkich krajach członkowskich i coraz więcej pozostałości zostaje poddanych recyklingowi zamiast trafiać na wysypiska. Przetwarzanie stanowi preferowaną formę zagospodarowania odpadów aerozolowych, a FEA zaleca, aby zużyte opakowania aerozolowe zostały włączone w ten proces. Zgodnie z Ustawą o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r. przez recykling rozumie się „odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach; obejmuje to ponowne przetwarzanie materiału organicznego (recykling organiczny), ale nie odzysku energii, i ponownego przetwarzania na materiały, które mają być wykorzystane jako paliwa lub do celów wypełniania wyrobisk”. Dwadzieścia lat doświadczenia związanego z przetwarzaniem odpadów aerozolowych w wielu krajach potwierdza, iż przestrzegając kilku podstawowych zasad zużyte opakowania aerozolowe mogą zostać włączone w odpady komunalne w sposób efektywny i bezpieczny. Odzyskiwanie opakowań aerozolowych w Polsce może zatem wnieść cenny wkład w recykling metali, tak jak w wielu krajach UE.

 

Dobić do 100

W latach 90. przeprowadzono wiele niezależnych badań dotyczących selektywnej zbiórki i recyklingu zużytych wyrobów aerozolowych, gdyż właśnie wtedy po raz pierwszy w wielu krajach wprowadzono selektywną zbiórkę odpadów. Większość prac dotyczyła aspektów zdrowotnych i bezpieczeństwa odzysku zużytych produktów aerozolowych.

Zgodnie z informacją przekazaną przez Związek Europejskich Producentów Stali Opakowaniowej (APEAL), w 2010 roku do ponownego przetworzenia trafiło 71 proc. złomu po opakowaniach metalowych z krajów europejskich. Wśród nich jednym z najchętniej przetwarzanych materiałów opakowaniowych w Europie jest stal (tworzywo – 30 proc., tektura – 34 proc., szkło – 68 proc.). Opakowania aerozoli z tego materiału mogą ważyć blisko 5 razy więcej niż inne metalowe pojemniki po napojach i blisko 10 razy więcej niż małe opakowanie po karmie dla zwierząt, co ma istotne znaczenie ze strony odzysku metali.

Zgodnie z danymi opublikowanymi na początku marca w 2011 r. przez instytucje unijne,  proces recyklingu stanowi najpopularniejszy sposób odzysku w Niemczech (28 proc.), Belgii i Szwecji (36 proc.). W 2012 r. w Wielkiej Brytanii 83 proc. władz lokalnych poddało przetwarzaniu puste aerozole poprzez system zbierania odpadów, a liczba ta rośnie z tygodnia na tydzień. Recykling aluminium wymaga jedynie 5 proc. energii potrzebnej do produkcji pierwotnego materiału, a pojemniki aerozolowe wykonane z 99,7 proc. czystego stopu tego metalu posiadają wysoką wartość sprzedażową. Krajem przodującym w odzysku aluminium są również Niemcy, gdzie w roku 2009 poziom ten osiągnął 82,3 proc. i cały czas wzrasta.

 

Literatura

1. Aerosol Europe 7/8 July/August 2009.

2. Aerosol Europe 11 January 2011.

3. Aerosol Europe 2 February 2011.

4. Aerosol Europe 4 April 2011.

5. European Aerosol Production 2011 – European Aerosol Federation, Bruksela, 2012.

6. European Aerosol Production 2010 – European Aerosol Federation, Bruksela, 2011.

7. European Aerosol Production 2009 – European Aerosol Federation, Bruksela, 2010.

8. European Aerosol Production 2008 – European Aerosol Federation, Bruksela, 2009.

9. Guide on recycling post-consumer aerosols, FEA 17 August 2012.

10. Opakowanie 4/2012 Stopa recyklingu opakowań metalowych.

11. Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 5 listopada 2009 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla wyrobów aerozolowych  (Dz.U. 2009 nr 188 poz. 1460).

12. Ustawa o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 roku (Dz.U. 2013 poz. 21).

13. http://www.bama.co.uk/household_recycling/(17.08.2013)

 

 

Na zdjęciu członkowie rady gminy Sefton oraz służb porządkowych zaangażowani w kampanię promującą recykling opakowań aerozolowych. 

Produkcja i napełnianie aerozoli stanowi istotny sektor w Wielkiej Brytanii, gdzie rocznie wytwarza się ponad 1,4 biliony sztuk tych opakowań. Z tego względu zagospodarowanie tych odpadów ma tu istotne znaczenie i propagowane jest przez szereg instytucji państwowych i pozarządowych. Każdego roku Brytyjczycy zużywają około 600 milionów aerozoli, co w przeliczeniu na osobę stanowi około 10 szt. Dlatego od 2009 roku BAMA partneruje inicjatywie dotyczącej recyklingu wraz z organizacją odzysku opakowań aluminiowych Alupro oraz firmą Unilever. Od kilku lat BAMA organizuje „Can Do Awards”, czyli poszukiwania najlepszej kampanii recyklingowej dotyczącej aerozoli. Akcja ma na celu zachęcenie większej ilości osób do przetwarzania tych odpadów, ponieważ wiele z nich nie wie, że można je poddawać recyklingowi wraz z innymi metalami. Laureatem nagrody w 2012 r. została rada gminy Sefton. W wyniku przeprowadzonej akcji, zbiórka tych odpadów wzrosła o ok. 50 proc.

 

 

W Polsce proces selektywnej zbiórki odpadów aerozolowych nadal nie jest rozpowszechniony na szeroką skalę. W większości odpady aerozolowe są zbierane jako zmieszane odpady komunalne i tylko w nielicznych punktach można je segregować wraz z odpadami metalowymi. Mimo że ostatnie zmiany prawne wymusiły selektywną zbiórkę odpadów, to nadal można wprowadzić wiele udoskonaleń, a jednym z nich jest włączenie odpadów aerozolowych do selektywnej zbiórki wraz z pozostałymi odpadami metalowymi, tak jak jest to propagowane np. w Wielkiej Brytanii – zwiększając w ten sposób odzysk (recykling) metali oraz zmniejszając ilość odpadów na składowiskach.

 

 

 

 

 

 

 

« poprzedni   |   następny » « wróć

Komentarz miesiąca

Opakowanie kartonowe w centrum zainteresowania świata

W ostatnich latach obserwujemy trend związany z większym zużyciem kartonu w produkcji opakowań. Ma być nie tylko pięknie, ale i ekologicznie! Luksusowo i elegancko! To właśnie w tym obszarze zabłysnąć chcą marki premium. Karton to nie mikroplastik, ale materiał, który można łatwo poddać recyklingowi.

Reklama

Stanowisko:
Region:
zobaczy wszystkie oferty